همه ابو العباس فضل بن سليمان الطوسى « 1 » ( 167 تا 171 هجرى ) « 2 » و فضل بن يحيى البرمكى « 3 » ( 178 تا 179 هجرى ) براى عمران و آبادى كشور بذل مساعى كردند و ديگر ولات بيشتر فقط در انديشهء اندوختن ثروت شخصى بوده‌اند . پاره‌اى از ايشان مانند عبد الجبار بن عبد الرحمن « 4 » و مسيب بن زهير « 5 » بيدرنگ پس از انتصاب خويش به سمت حكومت خودكامانه ميزان مالياتها را افزودند . خودكامگى حكام را دولت مركزى غالبا بدون مجازات مىگذاشت : على بن عيسى بن ماهان يكى از حكام سودجو بود كه بيش از ده سال در شغل

--> ( 1 ) - « متون » ، ص 2 ( گرديزى ) . ( 2 ) - گرديزى ( نسخهء خطى اكسفورد ، ورق 95 ؛ نسخهء كمبريج ورق a 77 ) ورود سفير فضل را به مرو به ماه محرم سال 167 هجرى مربوط مىداند ( اوت 783 ميلادى ) و ورود خود فضل را در ماه ربيع الاول ( اكتبر ) همان سال ذكر مىكند . حمزهء اصفهانى همين ماهها را ذكر كرده ولى سال را 166 هجرى مىنويسد ( متن ، 222 ؛ ترجمه 173 ؛ در اينجا ترجمه خطاست ) . طبرى ( Ill ، 517 ) و نرشخى ( چاپ شفر ، 32 ) انتصاب فضل را مربوط به سال 166 هجرى مىسازند ولى دربارهء زمان ورود او سخنى نمىگويند . ( 3 ) - طبرى ، III ، 631 . فضل در مدت كوتاه حكومت خويش قادر نبود همهء اقداماتى را كه به او نسبت داده شده به عمل آورد . رجوع شود به ، Barthold « Barmakiden » ( 4 ) - گرديزى ، نسخهء خطى اكسفورد ، ورق 91 ؛ نسخهء خطى كمبريج ، ورق a 73 : « خراج مرو و بلخ و بسيار از شهرهاى خراسان زيادت كرد » . عبد الجبار را متهم كردند كه رئيسان خوارزميان را كشته ( طبرى ، III ، 134 ) . ( 5 ) - گرديزى ، نسخهء خطى اكسفورد ، ورق 95 ؛ نسخهء خطى كمبريج ، ورق b 76 : « بر وظيفهء خراج زيادت كرد و رعايا از وى گله كردند تا مهدى او را معزول كرد » .